Δικαιολόγηση απουσιών (ΦΕΚ 5130/10-09-2024)

Επαρκής χαρακτηρίζεται η φοίτηση μαθητών/τριών εφόσον:

• το σύνολο των απουσιών δεν υπερβαίνει τις εκατό δεκατέσσερις (114), από τις οποίες οι πάνω από τις πενήντα (50) είναι δικαιολογημένες ή οφείλονται σε ασθένεια.

• το σύνολο των απουσιών που σημειώθηκαν κατά το τρέχον διδακτικό έτος, ανεξάρτητα από τον λόγο στον οποίο οφείλονται, δεν υπερβαίνουν τις πενήντα (50) αδικαιολόγητες.

Οι μαθητές/τριες των οποίων η φοίτηση χαρακτηρίζεται ως ανεπαρκής είναι υποχρεωμένοι/ες να επαναλάβουν τη φοίτησή τους στην ίδια τάξη.

Ο γονέας/κηδεμόνας/ο-η ασκών-ούσα την επιμέλεια κάθε μαθητή/τριας που απουσίασε για λόγους υγείας από το Σχολείο περισσότερο από δύο (2) ημέρες, είναι υποχρεωμένος/η να προσκομίσει ο/η ίδιος/α, ή να αποστείλει ηλεκτρονικά το αργότερο μέχρι και τη δέκατη (10) εργάσιμη ημέρα από την επιστροφή του/της μαθητή/τριας στο Σχολείο, βεβαίωση δημόσιου ή ιδιωτικού νοσηλευτικού ιδρύματος ή οποιουδήποτε ιδιώτη γιατρού, που να πιστοποιεί το είδος και τη διάρκεια της ασθένειας. Η βεβαίωση αυτή μπορεί να χρησιμεύσει ως δικαιολογητικό για τις αντίστοιχες απουσίες. Μετά την ανωτέρω προθεσμία κανένα δικαιολογητικό υποβαλλόμενο εκπρόθεσμα δεν γίνεται δεκτό σε καμία περίπτωση. Κάθε βεβαίωση υποβάλλεται μαζί με αίτηση και καταχωρίζεται στο πρωτόκολλο απαραιτήτως.

Για τη δικαιολόγηση απουσιών δύο (2) ημερών λόγω ασθένειας ή άλλων σοβαρών οικογενειακών λόγων αρκεί υπεύθυνη δήλωση του γονέα/κηδεμόνα/του-της ασκούντος- ούσας την επιμέλεια του/της μαθητή/τριας, και προσκομίζεται από τον ίδιο/τη ίδια ή αποστέλλεται ηλεκτρονικά σε αποκλειστική προθεσμία δέκα (10) εργάσιμων ημερών μετά τη επάνοδο του/της μαθητή/τριας στο Σχολείο. Με τον τρόπο αυτό τα ως άνω πρόσωπα μπορούν να δικαιολογήσουν τις απουσίες μέχρι 5 (πέντε) ημέρες συνολικά για όλο το διδακτικό έτος.

Δεν θεωρούνται δικαιολογημένες απουσίες, μεμονωμένες ή συνεχείς, μαθητών/τριων όταν πραγματοποιούνται χωρίς την άδεια του/της Διευθυντή/ντρια ή του Σχολείου σε ώρες του ημερήσιου προγράμματος λειτουργίας του Σχολείου. Δεν προβλέπεται η ανάθεση εργασίας σε μαθητή/τρια από τον/την Διευθυντή/ντρια της σχολικής μονάδας χωρίς την καταχώριση αδικαιολόγητης απουσίας.

Όταν πραγματοποιούνται επαναλαμβανόμενες απουσίες σε ώρες του ημερήσιου προγράμματος (συμπεριλαμβανομένης της πρώτης ή τελευταίας ώρας), μεμονωμένες ή συνεχείς, χωρίς την άδεια του/της Διευθυντή/ντριας του σχολείου, αναζητούνται οι λόγοι και πραγματοποιούνται ενέργειες παιδαγωγικού χαρακτήρα ανάλογα με την περίπτωση.

Για την τακτική παρακολούθηση της φοίτησης των μαθητών/τριών ευθύνονται εξ ολοκλήρου οι γονείς/ κηδεμόνες τους, καθώς και εκείνος/η που ασκεί την επιμέλειά τους. Ο/Η υπεύθυνος/η καθηγητής/τρια κάθε τμήματος, αφού ενημερώσει τον/τη Διευθυντή/ντρια του σχολείου ότι ο/η μαθητής/τρια συμπλήρωσε ήδη είκοσι πέντε(25) απουσίες δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες, είναι υποχρεωμένος/η να ενημερώσει τους γονείς/κηδεμόνες/τον-την ασκούντα-ούσα την επιμέλειά του/της μαθητή/τριας άμεσα και να πληροφορηθεί τους λόγους απουσίας του/της με κάθε πρόσφορο μέσο, όπως με τηλεφώνημα, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αποστέλλεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση του σχολείου προς την ηλεκτρονική διεύθυνση που έχουν δηλώσει οι γονείς/κηδεμόνες/ο-η ασκών-ούσα την επιμέλεια στο σχολείο στη σχετική υπεύθυνη δήλωσή τους, ή με μήνυμα στο κινητό τηλέφωνο των γονέων/κηδεμόνων/του- της ασκούντος/ ούσας την επιμέλεια (SMS), ή με επιστολή. Αν ο/η μαθητής/τρια έχει απουσιάσει τρεις (3) συνεχόμενες ημέρες ο/η εκπαιδευτικός που είναι υπεύθυνος/η του τμήματος επικοινωνεί άμεσα με τους γονείς/κηδεμόνες/τον-την ασκών-ασκούσα την επιμέλεια του/της μαθητή/τριας (με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, SMS ή με επιστολή), πληροφορείται τον λόγο των απουσιών και ενημερώνει τον/τη Διευθυντή/ντρια του σχολείου. Μετά την πρώτη ενημέρωση των γονέων/κηδεμόνων/ του-της ασκούντος/ούσας, σύμφωνα με τα παραπάνω, ο/η εκπαιδευτικός τους ενημερώνει τις πρώτες πέντε (5) εργάσιμες ημέρες κάθε μήνα, εφόσον υπάρχει μεταβολή στον συνολικό αριθμό απουσιών. Οι γονείς/κηδεμόνες/ο-η ασκών/ούσα την επιμέλεια ενημερώνεται και για κάθε άλλο θέμα που αφορά τη σχολική κατάσταση του/της μαθητή/τριας. Αν η επικοινωνία με τους γονείς/ κηδεμόνες/τον-την ασκούντα-ούσα την επιμέλεια δεν είναι εφικτή ή αν οι ως άνω αρνηθούν την επικοινωνία ή εάν για οποιονδήποτε άλλο λόγο είναι απαραίτητο, ενημερώνεται ο/η Διευθυντής/ντρια του σχολείου και συγκαλείται το Συμβούλιο του Τμήματος για να εξετάσει την αναγκαιότητα χρήσης ενεργειών παιδαγωγικού χαρακτήρα, όπως ενδεικτικά την προσφυγή σε υποστηρικτικές εκπαιδευτικές δομές ή κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και να εξετάσει την αναγκαιότητα ενημέρωσης αστυνομικών ή άλλων αρχών για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 1566/1985 (Α’ 136).

Απουσία μαθητή/τριας από πολιτιστικές ή αθλητικές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ωρολογίου προγράμματος του σχολείου θεωρείται αδικαιολόγητη απουσία από όσες διδακτικές ώρες προβλέπει το ωρολόγιο πρόγραμμα την ημέρα της πραγματοποίησής τους.

Απουσία μαθητή/τριας από εορταστικές επετειακές εκδηλώσεις του σχολείου θεωρείται αδικαιολόγητη απουσία από όσες διδακτικές ώρες προβλέπει το ωρολόγιο πρόγραμμα την ημέρα της πραγματοποίησής τους.

Απουσία μαθητή/τριας από περίπατο χωρίς χρήση μεταφορικού μέσου θεωρείται απουσία από όλα τα ωριαία μαθήματα που προβλέπει το ωρολόγιο πρόγραμμα την ημέρα της πραγματοποίησής του, οι απουσίες αυτές δεν λαμβάνονται υπόψη στον χαρακτηρισμό φοίτησης. Στις εκδρομές στις οποίες δεν συμμετέχουν οι μαθητές/ τριες χωρίς όμως να παραμένουν στο σχολείο προκειμένου να παρακολουθήσουν ειδικά διαμορφωμένο ωρολόγιο πρόγραμμα ή δεν συμμετέχουν σε σχολικές δραστηριότητες με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην οικεία υπουργική απόφαση, οι απουσίες καταχωρίζονται ως αδικαιολόγητες απουσίες.

Η καθυστερημένη προσέλευση μαθητή/τριας μετά την είσοδο του/της εκπαιδευτικού εντός της αίθουσας θεωρείται απουσία.

Απουσίες που εξαιρούνται κατά τον χαρακτηρισμό της φοίτησης. Για τον χαρακτηρισμό της φοίτησης των μαθητών/τριών δεν λαμβάνονται υπόψη οι κάτωθι περιπτώσεις:

α) απουσίες από το σχολείο, κατά τις ώρες λειτουργίας του, μαθητών/τριών που συμμετέχουν σε δραστηριότητες, στο εξωτερικό ή το εσωτερικό, οι οποίες έχουν εγκριθεί από τα προβλεπόμενα από τις σχετικές διατάξεις όργανα,

β) απουσίες μαθητών/τριών: βα) του Ρωμαιοκαθολικού Δόγματος κατά τις εορτές του Μνηστήρος Ιωσήφ, της Αγίας Δωρεάς και από την προηγούμενη μέχρι και την επόμενη του Λατινικού Πάσχα, ββ) του Εβραϊκού Θρησκεύματος την προηγούμενη και την 1η του Εβραϊκού Έτους, την ημέρα της Εξιλέωσης, καθώς και την προηγούμενη και την ημέρα του Εβραϊκού Πάσχα, βγ) του Μουσουλμανικού Θρησκεύματος κατά τις ημέρες των εορτών Εΐντ Αλ-Φιτρ (Σεκέρ Μπαϊράμ) και Εΐντ Αλ- Αντχά (Κουρμπάν Μπαϊράμ), καθώς και την επόμενη ημέρα αυτών. Για να μην ληφθούν υπόψη οι απουσίες της περίπτωσης αυτής, πρέπει να υποβληθεί υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1989 (Α’ 75), του/της μαθητή/τριας ή των γονέων/κηδεμόνων/ασκούντων την επιμέλεια του/ της εάν είναι ανήλικος/η, με την οποία θα δηλώνονται οι ημερομηνίες των ανωτέρω.

γ) απουσίες μαθητών/τριών που πραγματοποιήθηκαν λόγω της μετεγγραφής τους σε Γυμνάσιο ή ΓΕ.Λ.. ή ΕΠΑ.Λ. μέχρι τρεις (3) ημέρες, στις οποίες δεν συμπεριλαμβάνονται οι απουσίες που πραγματοποιήθηκαν την ημέρα έκδοσης του υπηρεσιακού σημειώματος μετεγγραφής,

δ) απουσίες μαθητών/τριών οι οποίοι/ες απαλλάσσονται από τη συμμετοχή τους στη διδασκαλία μαθημάτων, αλλά την ώρα πραγματοποίησης της διδασκαλίας παρευρίσκονται στο σχολείο,

ε) απουσίες μαθητών/τριών που οφείλονται σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες, οι οποίες καθιστούν αντικειμενικά δύσκολη την προσέλευση στο σχολείο,

στ) απουσίες μαθητών/τριών που συμμετέχουν σε πρόγραμμα μακροχρόνιας κινητικότητας στο εξωτερικό, το οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τέσσερις (4) μήνες, με την προϋπόθεση ότι με την επιστροφή τους προσκομίζεται σχετική βεβαίωση από την οποία βεβαιώνεται η φοίτησή τους κατά τη διάρκεια της εκεί παραμονής τους,

ζ) απουσίες μαθητών/τριών οι οποίες οφείλονται σε ολιγόωρη ή ολιγοήμερη απεργία των υπεραστικών λεωφορείων Κ.Τ.Ε.Λ. που βεβαιώνεται από τον οικείο Περιφερειάρχη ή σε απεργία των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς που βεβαιώνεται από τον οικείο φορέα δεν λαμβάνονται υπόψη για τον χαρακτηρισμό φοίτησης μαθητών/τριών, εφόσον αυτοί/ές χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς για να μεταβούν στο σχολείο,

η) απουσίες ως δύο (2) ημερών που πραγματοποιούνται για πρωινές επισκέψεις στα ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. για διερεύνηση και πιστοποίηση ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών.

Καταχωρίζονται στο Βιβλίο Φοίτησης (απουσιολόγιο) αλλά δεν προσμετρώνται απουσίες έως είκοσι τεσσάρων (24) ημερών για όλο το διδακτικό έτος:

α) για τους/τις μαθητές/τριες που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση συστηματικά μετά από νεφρική ανεπάρκεια ή υποβάλλονται σε περιτοναϊκή κάθαρση, β) για τους/τις μαθητές/τριες που υποβάλλονται σε θεραπεία αποδοχής μοσχεύματος, γ) για τους/τις μαθητές/τριες που πάσχουν από όλων των τύπων νεοπλασίες και υποβάλλονται σε θεραπεία συντήρησης, δ) για τους/τις μαθητές/τριες που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη, με τις προϋποθέσεις που ορίζει η υπό στοιχεία Γ2/2209/1998 (Β’ 314) υπουργική απόφαση, ε) για τους/τις μαθητές/τριες που πάσχουν από μεσογειακή ή δρεπανοκυτταρική αναιμία και έχουν ανάγκη μετάγγισης αίματος σε ειδικό νοσηλευτικό ίδρυμα καθώς και για όσους/ες πάσχουν από αιμορροφιλία. Σε κάθε μία από τις ανωτέρω περιπτώσεις οι γονείς/ κηδεμόνες/ασκούντες την επιμέλεια των μαθητών/τριών ή οι ίδιοι/ες, αν είναι ενήλικοι/ες, θα πρέπει: i) Να ενημερώσουν τη Διεύθυνση του σχολείου για την ιδιάζουσα περίπτωση του προβλήματος υγείας. ii) Να προσκομίσουν με αίτησή τους στη Διεύθυνση του σχολείου φοίτησης πρόσφατη σχετική ιατρική γνωμάτευση ή εξιτήριο από Δημόσιο Νοσοκομείο, η οποία φέρει σφραγίδα από Συντονιστή/στρια Διευθυντή/ντρια Κλινικής του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) ή νόμιμα εκτελούντα/σα χρέη Συντονιστή/στριας Διευθυντή/ ντριας Κλινικής του Ε.Σ.Υ. ή Διευθυντή/ντρια Πανεπιστημιακής Κλινικής ή από Δημόσιο Κέντρο Υγείας στην περιοχή του/της μαθητή/τριας, η οποία φέρει σφραγίδα του/της Διευθυντή/ντριας του Κέντρου ή δικαιολογητικά από Ιδιωτικό Νοσοκομείο τα οποία φέρουν υπογραφή και σφραγίδα του/της θεράποντος ιατρού και του/της Διοικητικού Διευθυντή/ντριας της ιδιωτικής Κλινικής.

Καταχωρίζονται στο Βιβλίο Φοίτησης (απουσιολόγιο), αλλά δεν προσμετρώνται απουσίες μαθητών/τριών μέχρι είκοσι (20) ημερών για όλο το διδακτικό έτος που οφείλονται σε σοβαρά και επείγοντα περιστατικά και απαιτούν μεγάλο χρονικό διάστημα ανάρρωσης, εντός της Ελλάδας ή σε χώρες του εξωτερικού όπως:

α) έκτακτα και επείγοντα περιστατικά που απαιτούν άμεσα χειρουργική επέμβαση και κατ’ οίκον νοσηλεία κατά περίπτωση κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του Νοσοκομείου, β) έκτακτα και επείγοντα περιστατικά που απαιτούν άμεσα νοσηλεία σε Νοσοκομείο και κατ’ οίκον νοσηλεία κατά περίπτωση κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του Νοσοκομείου, γ) θεραπείες αρχικές ή συνεχιζόμενες για επιδημίες ή χρόνιες παθήσεις ή ασθένειες που απαιτούν συνεχή νοσηλεία σε νοσοκομείο ή επαναλαμβανόμενες επισκέψεις σε νοσοκομείο και παραμονή κατ’ οίκον κατά περίπτωση κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του Νοσοκομείου. Σε κάθε μία από τις ανωτέρω περιπτώσεις οι γονείς/ κηδεμόνες/ασκούντες την επιμέλεια των μαθητών/τριών ή οι ίδιοι/ες, αν είναι ενήλικοι/ες, θα πρέπει: i) Να ενημερώσουν τη Διεύθυνση του σχολείου για την ιδιάζουσα περίπτωση του προβλήματος υγείας. ii) Να προσκομίσουν με αίτησή τους στη Διεύθυνση του σχολείου φοίτησης πρόσφατη σχετική ιατρική γνωμάτευση ή εξιτήριο από Δημόσιο Νοσοκομείο, η οποία φέρει σφραγίδα από Συντονιστή/στρια Διευθυντή/ντρια Κλινικής του Ε.Σ.Υ. ή νόμιμα εκτελούντα/σα χρέη Συντονιστή/ στριας Διευθυντή/ντριας Κλινικής του Ε.Σ.Υ. ή Διευθυντή/ ντρια Πανεπιστημιακής Κλινικής ή από Δημόσιο Κέντρο Υγείας στην περιοχή του/της μαθητή/τριας, η οποία φέρει σφραγίδα του/της Διευθυντή/ντριας του Κέντρου ή δικαιολογητικά από Ιδιωτικό Νοσοκομείο τα οποία φέρουν υπογραφή και σφραγίδα του/της θεράποντος ιατρού και του/της Διοικητικού Διευθυντή/ντριας της ιδιωτικής Κλινικής. Σε περίπτωση νοσηλείας σε χώρες του εξωτερικού, να προσκομίσουν τις αντίστοιχες ιατρικές γνωματεύσεις και έγγραφα μεταφρασμένα στα Ελληνικά από πιστοποιημένο μεταφραστή του Μητρώου Πιστοποιημένων Μεταφραστών του Υπουργείου Εξωτερικών iii) Η αίτηση του/της μαθητή/τριας, με όλα τα απαραίτητα κατά περίπτωση έγγραφα και δικαιολογητικά, κατατίθεται στη Διεύθυνση του σχολείου και τίθεται υπόψη του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών που εξετάζει το αίτημα και, εφόσον ισχύουν οι προαναφερόμενες προϋποθέσεις, συντάσσεται πρακτικό για την κάθε περίπτωση μαθητή/τριας, το οποίο κοινοποιείται στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στην οποία ανήκει το σχολείο.

 Καταχωρίζονται στο Βιβλίο Φοίτησης (απουσιολόγιο) αλλά δεν προσμετρώνται απουσίες μαθητών/τριών μέχρι δέκα (10) ημερών για όλο το διδακτικό έτος που οφείλονται σε σοβαρά και επείγοντα περιστατικά που δεν απαιτούν άμεσα νοσηλεία σε Νοσοκομείο, αλλά κατ’ οίκον νοσηλεία κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του Νοσοκομείου.

Σε κάθε μία από τις ανωτέρω περιπτώσεις οι γονείς/ κηδεμόνες/ασκούντες την επιμέλεια των μαθητών/τριών ή οι ίδιοι/ες, αν είναι ενήλικοι/ες, θα πρέπει: i) Να ενημερώσουν τη Διεύθυνση του σχολείου για την ιδιάζουσα περίπτωση του προβλήματος υγείας. ii) Να προσκομίσουν με αίτησή τους στη Διεύθυνση του σχολείου φοίτησης πρόσφατη σχετική ιατρική γνωμάτευση ή εξιτήριο από Δημόσιο Νοσοκομείο, η οποία φέρει σφραγίδα από Συντονιστή/στρια Διευθυντή/ντρια Κλινικής του Ε.Σ.Υ. ή νόμιμα εκτελούντα/σα χρέη Συντονιστή/στριας Διευθυντή/ντριας Κλινικής του Ε.Σ.Υ. ή Διευθυντή/ντρια Πανεπιστημιακής Κλινικής ή από Δημόσιο Κέντρο Υγείας στην περιοχή του/της μαθητή/τριας, η οποία φέρει σφραγίδα του/της Διευθυντή/ντριας του Κέντρου ή δικαιολογητικά από Ιδιωτικό Νοσοκομείο τα οποία φέρουν υπογραφή και σφραγίδα του/της θεράποντος ιατρού και του/της Διοικητικού Διευθυντή/ντριας της ιδιωτικής Κλινικής. Σε περίπτωση νοσηλείας σε χώρες του εξωτερικού, να προσκομίσουν τις αντίστοιχες ιατρικές γνωματεύσεις και έγγραφα μεταφρασμένα στα Ελληνικά από την αρμόδια Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. iii) Η αίτηση του/της μαθητή/τριας, με όλα τα απαραίτητα κατά περίπτωση έγγραφα και δικαιολογητικά, κατατίθεται στη Διεύθυνση του σχολείου και τίθεται υπόψη του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών που εξετάζει το αίτημα και, εφόσον ισχύουν οι προαναφερόμενες προϋποθέσεις, συντάσσεται πρακτικό για την κάθε περίπτωση μαθητή/τριας, το οποίο κοινοποιείται στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στην οποία ανήκει το σχολείο.

Με απόφαση του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών καταχωρίζονται αλλά δεν προσμετρώνται οι απουσίες από τα μαθήματα μαθητών/τριών έως πέντε (5) εργάσιμων ημερών σε περιόδους έξαρσης εποχικών επιδημιών, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση επίσημου φορέα του Υπουργείου Υγείας και του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.. Η απόφαση αυτή εκδίδεται κατόπιν αιτήσεως και με την προσκόμιση από τους/ τις ενδιαφερόμενους/ες πρόσφατης βεβαίωσης δημόσιου ή ιδιωτικού νοσηλευτικού ιδρύματος ή ιδιώτη γιατρού, που να πιστοποιεί το είδος και τη διάρκεια της ασθένειας.

Με απόφαση του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων/ ουσών καταχωρίζονται αλλά δεν προσμετρώνται οι απουσίες από τα μαθήματα, μαθητών/τριών με εξαιρετικές επιδόσεις στη μουσική, στον χορό ή σε άλλες καλές τέχνες, για τη μετάβαση και τη συμμετοχή τους σε συναυλίες, εκδηλώσεις χορού ή εκθέσεις ζωγραφικής ή γλυπτικής που έχουν πανελλήνια ή πανευρωπαϊκή ή παγκόσμια εμβέλεια για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται, το οποίο όμως δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δύο (2) εβδομάδες. Η απόφαση αυτή εκδίδεται με την προσκόμιση από τους/ τις ενδιαφερόμενους/ες της πρόσκλησης συμμετοχής τους από το όργανο διοργάνωσης της εκδήλωσης, καθώς και βεβαίωσης συμμετοχής τους στην εκδήλωση.

Με απόφαση του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων/ ουσών καταχωρίζονται αλλά δεν προσμετρώνται οι απουσίες από τα μαθήματα, για όσο διάστημα απαιτείται, για τη συμμετοχή μαθητών/τριών σε πανελλήνιους ή διεθνείς διαγωνισμούς που διεξάγονται με έγκριση του ΥΠΑΙ.Θ.Α..

Με απόφαση του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων/ ουσών καταχωρίζονται αλλά δεν προσμετρώνται οι απουσίες των μαθητών/τριών λόγω συμμετοχής τους: α) σε σχολικές αθλητικές δραστηριότητες και αγώνες που διοργανώνονται υπό την εποπτεία και έγκριση του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.. β) Η φοίτηση των μαθητών/τριών θεωρείται επαρκής, ακόμα και στην περίπτωση όπου εκείνοι/ες πραγματοποιήσουν, πέραν του προβλεπόμενου ορίου των εκατό δεκατεσσάρων (114) απουσιών μέχρι και εκατό σαράντα (140) επιπλέον απουσίες, εφόσον αποδεδειγμένα συμμετέχουν ως αθλητές/τριες μέλη των ελληνικών εθνικών ομάδων σε αθλητικές υποχρεώσεις προετοιμασίας ή συμμετοχής σε ολυμπιακούς, παγκόσμιους, ευρωπαϊκούς, βαλκανικούς, μεσογειακούς αγώνες ή άλλες αθλητικές διοργανώσεις με τις εθνικές ομάδες, γ) μέχρι και εκατό είκοσι (120) επιπλέον απουσίες, εφόσον αποδεδειγμένα συμμετέχουν ως αθλητές/τριες αναγνωρισμένων αθλητικών ομοσπονδιών από το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. σε κλιμάκια προετοιμασίας για την επιλογή τους στις ελληνικές εθνικές ομάδες ακόμα κι αν δεν συγκροτείται Εθνική ομάδα. δ) Η φοίτηση των μαθητών/τριών, οι οποίοι/ες ως αθλητές/τριες συμμετέχουν σε πανελλήνιους αθλητικούς αγώνες ή διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις που έχουν εγκριθεί από την οικεία αθλητική ομοσπονδία, αναγνωρισμένη από το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α., υπερέβησαν το προβλεπόμενο όριο απουσιών, θεωρείται επαρκής, ακόμη και αν, πέραν του προβλεπόμενου ορίου των εκατόν δεκατεσσάρων (114) απουσιών πραγματοποιήσουν μέχρι και εβδομήντα (70) επιπλέον απουσίες. Η απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών για όλες τις υποχρεώσεις των μαθητών/τριών που εμπίπτουν στις περ. β), γ) και δ) εκδίδεται εφόσον προσκομίζονται από τους/τις ενδιαφερομένους/ες οι προσκλήσεις συμμετοχής από τον επίσημο φορέα διοργάνωσης των αγώνων, καθώς και οι σχετικές βεβαιώσεις συμμετοχής τους και για τις υποχρεώσεις προετοιμασίας με την εθνική ομάδα, η σχετική βεβαίωση συμμετοχής από την εκάστοτε επίσημη Ομοσπονδία του αθλήματος.

Καταχωρίζονται στο Βιβλίο Φοίτησης (απουσιολόγιο) αλλά δεν προσμετρώνται απουσίες λόγω υποχρεωτικής παρουσίας σε Δικαστήριο.

Καταχωρίζονται στο Βιβλίο Φοίτησης (απουσιολόγιο) αλλά δεν προσμετρώνται απουσίες μαθητών/τριών έως τριών (3) εργάσιμων ημερών σε περίπτωση θανάτου συγγενούς τους έως και β’ βαθμού (γονείς/αδέλφια), καθώς και των ασκούντων την επιμέλεια.

Γενικά σε κάθε περίπτωση απαιτείται η προσκόμιση των δικαιολογητικών από τα οποία προκύπτει ο λόγος για τον οποίο δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη απουσίες μαθητή/τριας.

Απαλλαγή μαθητών/τριών από την ενεργό συμμετοχή σε μαθήματα:

1. Φυσική Αγωγή:

α) Αν μαθητής/τρια κωλύεται λόγω πάθησης, μόνιμης ή παροδικής, να συμμετέχει στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής, απαλλάσσεται από την υποχρέωση παρακολούθησής του, αν ο γονέας/κηδεμόνας/ή ο/η ασκών-ούσα την επιμέλεια του/της ή ο/η ίδιος/α, αν είναι ενήλικος/η, υποβάλλει σχετική αίτηση στον/στη Διευθυντή/ντρια του σχολείου, συνοδευόμενη από ιατρική βεβαίωση, η οποία περιλαμβάνει τους λόγους και τη διάρκεια της απαλλαγής, εντός πέντε (5) ημερών από την έναρξη των μαθημάτων ή την εμφάνιση της πάθησης ή την επάνοδο του/της μαθητή/τριας στο σχολείο μετά από ασθένεια. Η βεβαίωση δεν απαιτείται αν η πάθηση αναφέρεται στο Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή/τριας, το οποίο κατατίθεται υποχρεωτικά στη σχολική μονάδα και επικαιροποιείται σε κάθε μεταβολή της κατάστασης της υγείας του/της μαθητή/τριας ή των παραγόντων κινδύνου, οι οποίοι απαιτούν απαλλαγή του/της. β) Την αίτηση της προηγούμενης παραγράφου εξετάζει επιτροπή αποτελούμενη από τον/τη Διευθυντή/ντρια του σχολείου, τον/την αρμόδιο/α διδάσκοντα/ουσα καθηγητή/τρια, και τον/την Υπεύθυνο/η καθηγητή/τρια του τμήματος στο οποίο φοιτά ο/η μαθητής/τρια. Η Επιτροπή συντάσσει σχετική πράξη στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, στην οποία καταγράφονται και οι δραστηριότητες στις οποίες θα συμμετέχει ο/η μαθητής/τρια την ώρα διεξαγωγής του μαθήματος. Αν υπάρχουν αμφιβολίες, ο/η μαθητής/τρια προσκομίζει γνωμάτευση δημόσιου ή ιδιωτικού νοσοκομείου. γ) Αν από τα στοιχεία του οικείου Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή/τριας προκύπτουν σοβαροί λόγοι υγείας που αποκλείουν τη συμμετοχή του/της μαθητή/τριας στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής ή σε άλλη σχολική αθλητική δραστηριότητα, ο/η Διευθυντής/ντρια, στις αρχές του σχολικού έτους, συγκροτεί Τριμελή Επιτροπή, η οποία αποτελείται από τον/την ίδιο/α, ως Πρόεδρο, τον/την αρμόδιο/α εκπαιδευτικό Φυσικής Αγωγής και τον/την Υπεύθυνο/η του οικείου τμήματος του σχολείου, ως μέλη. Η Επιτροπή συνεδριάζει αμέσως και αποφαίνεται για την απαλλαγή του/της μαθητή/τριας από το μάθημα της Φυσικής Αγωγής ή για την αποχή του/της από συγκεκριμένες αθλητικές και άλλες σχολικές δραστηριότητες. Η παραπάνω Τριμελής Επιτροπή συγκαλείται από τον/τη Διευθυντή/ντρια και συνεδριάζει όταν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς προκύψουν θέματα της αρμοδιότητάς της. δ) Η απαλλαγή αρχίζει από την έναρξη των μαθημάτων ή από την εμφάνιση της πάθησης και αφορά ολόκληρο το διδακτικό έτος ή τμήμα του. Κατά τη διάρκεια της απαλλαγής ο/η μαθητής/τρια δεν έχει την υποχρέωση να παρακολουθεί το μάθημα. Την ώρα αυτή συμμετέχει στις δραστηριότητες που έχουν αποφασιστεί σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1 του παρόντος. ε) Ο/Η μαθητής/τρια μπορεί να ζητήσει απαλλαγή μίας (1) διδακτικής ώρας από την παρακολούθηση του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής, όταν υπάρχει λόγος. Ο/Η διδάσκων/ουσα μπορεί να χορηγήσει την απαλλαγή μετά από έγκριση του/της Διευθυντή/ντριας του σχολείου.

2. Μουσική:

α) Όταν μαθητής/τρια κωλύεται λόγω πάθησης, μόνιμης ή παροδικής, να συμμετέχει στο μάθημα της Μουσικής, μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση παρακολούθησής του, αν ο γονέας/κηδεμόνας/ή ο/η ασκών-ούσα την επιμέλεια του/της ή ο/η ίδιος/α, αν είναι ενήλικος/η, υποβάλλει σχετική αίτηση στον/στη Διευθυντή/ντρια του σχολείου, συνοδευόμενη από ιατρική βεβαίωση, η οποία περιλαμβάνει τους λόγους και τη διάρκεια της απαλλαγής, εντός πέντε (5) ημερών από την έναρξη των μαθημάτων ή την εμφάνιση της πάθησης ή την επάνοδο του/της μαθητή/τριας στο σχολείο μετά από ασθένεια. Η βεβαίωση δεν απαιτείται αν η πάθηση αναφέρεται στο Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή/τριας ή είναι εμφανής και δεν χρειάζεται απόδειξη. β) Την αίτηση της προηγούμενης παραγράφου εξετάζει επιτροπή αποτελούμενη από τον/τη Διευθυντή/ντρια του σχολείου, τον/την αρμόδιο/α διδάσκοντα/ουσα καθηγητή/τρια, και τον/την Υπεύθυνο/η καθηγητή/τρια του τμήματος στο οποίο φοιτά ο/η μαθητής/τρια, η οποία συντάσσει σχετική πράξη στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών. Η ίδια επιτροπή καθορίζει εάν ο/η μαθητής/τρια είναι υποχρεωμένος/η να παρευρίσκεται στην αίθουσα διδασκαλίας την ώρα διεξαγωγής του μαθήματος. Αν υπάρχουν αμφιβολίες ο/η μαθητής/ τρια προσκομίζει γνωμάτευση δημόσιου νοσοκομείου. γ) Η απαλλαγή αρχίζει από την έναρξη των μαθημάτων ή από την εμφάνιση της πάθησης και αφορά ολόκληρο το διδακτικό έτος ή τμήμα του. Ο Σύλλογος Διδασκόντων/ουσών συντάσσει σχετική πράξη στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, στην οποία, αν ο/η μαθητής/τρια δεν είναι υποχρεωμένος/η να παρευρίσκεται στην αίθουσα διδασκαλίας, καταγράφονται οι δραστηριότητες στις οποίες θα συμμετέχει την ώρα διεξαγωγής του μαθήματος.

3. Θρησκευτικά:

α) Μαθητές/τριες οι οποίοι/ες δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι (δηλαδή αλλόθρησκοι, ετερόδοξοι άθρησκοι, άθεοι, αγνωστικιστές), δύνανται, εφόσον το επιθυμούν, να απαλλαγούν από την υποχρέωση παρακολούθησης του μαθήματος των Θρησκευτικών, υποβάλλοντας σχετική αίτηση στον/στη Διευθυντή/ντρια της σχολικής μονάδας στην οποία αναφέρεται το εξής: «Λόγοι θρησκευτικής συνείδησης δεν επιτρέπουν τη συμμετοχή μου/του παιδιού μου στο μάθημα των Θρησκευτικών». Η αίτηση υπογράφεται από τον ίδιο/ίδια τον/τη μαθητή/τρια, αν είναι ενήλικος/η, ή και από τους δύο γονείς/κηδεμόνες του/της, αν είναι ανήλικος/η. Μόνο στην περίπτωση που η γονική μέριμνα ασκείται από τον ένα γονέα, αρκεί η υπογραφή του/της ασκούντος/ούσης τη γονική μέριμνα. β) Η ως άνω αίτηση, με βεβαιωμένο το γνήσιο της υπογραφής του/της ίδιου/ας μαθητή/τριας (αν είναι ενήλικος/η) ή και των δύο (2) γονέων του/της (αν είναι ανήλικος/η), παραλαμβάνεται από τον/τη Διευθυντή/ντρια του σχολείου εντός αποκλειστικής χρονικής προθεσμίας που διαρκεί από την 1η Σεπτεμβρίου έως και την πέμπτη ημέρα μετά την έναρξη των μαθημάτων κάθε σχολικού έτους. Το γνήσιο της υπογραφής δύναται να βεβαιώνει κατά την παρ. 1 του άρθρου 11 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45) και ο/η Διευθυντής/ντρια της σχολικής μονάδας κατά την υποβολή της αίτησης, η οποία υπογράφεται ενώπιόν του/της. Ο/Η Διευθυντής/ντρια ενημερώνει για την υποβολή της σχετικής αίτησης τον/την καθηγητή/τρια που διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών στο τμήμα στο οποίο φοιτά ο/η απαλλασσόμενος/η μαθητής/τρια, ώστε να γνωρίζει ποιοι/ποιες μαθητές/τριες θα βρίσκονται στην τάξη του/της κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του μαθήματος. Οι μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών δεν επιτρέπεται να περιφέρονται εντός ή εκτός της σχολικής μονάδας ή να απουσιάζουν αδικαιολόγητα. Ο/Η Διευθυντής/ντρια της σχολικής μονάδας σε συνεργασία με τον Σύλλογο των Διδασκόντων/ουσών, σύμφωνα με τον ν. 1566/1985 (Α’ 167) και την υπό στοιχεία Φ.353.1/324/105657/Δ1/8-10-2002 (Β’ 1340) υπουργική απόφαση, αποφασίζουν κατά περίπτωση για τον τρόπο που απασχολούνται υποχρεωτικά οι απαλλασσόμενοι/ ες μαθητές/τριες, συντάσσοντας σχετική πράξη στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών (όπως ενδεικτικά διαφορετικό διδακτικό αντικείμενο σε άλλο τμήμα της ίδιας τάξης ή ερευνητική δημιουργική δραστηριότητα), και έχοντας την πλήρη ευθύνη. Σε περίπτωση που η τάξη στην οποία φοιτούν οι απαλλασσόμενοι/ες μαθητές/τριες λειτουργεί μόνο με ένα τμήμα, οι μαθητές/ τριες αυτοί/ές παρακολουθούν εκπαιδευτικό πρόγραμμα που καθορίζεται από τον Σύλλογο Διδασκόντων/ουσών. γ) Η απαλλαγή αρχίζει από την έναρξη των μαθημάτων, αφορά ολόκληρο το σχολικό έτος και δύναται να ανανεωθεί για κάθε επόμενο σχολικό έτος με την ίδια διαδικασία. Ο Σύλλογος Διδασκόντων/ουσών συντάσσει σχετική πράξη στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών, στην οποία καταγράφονται οι δραστηριότητες στις οποίες συμμετέχει ο/η απαλλασσόμενος/η μαθητής/τρια την ώρα διεξαγωγής του μαθήματος των Θρησκευτικών. δ) Οι μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών απαλλάσσονται και από την προσευχή και τον εκκλησιασμό, εφόσον το έχουν δηλώσει στην αίτησή τους για την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών. Την ώρα της προσευχής και του εκκλησιασμού παραμένουν στο σχολείο και εφαρμόζεται αναλόγως το τέταρτο εδάφιο της ανωτέρω περ. β) της παρούσας παραγράφου.

4. Αιτήσεις, υπεύθυνες δηλώσεις, ιατρικές βεβαιώσεις και γνωματεύσεις και λοιπά δικαιολογητικά που υποβάλλονται στον/στη Διευθυντή/ντρια της σχολικής μονάδας από τους μαθητές/τριες και/ή από τους γονείς/ κηδεμόνες/ή το πρόσωπο που ασκεί την επιμέλειά τους στο πλαίσιο εφαρμογής του παρόντος άρθρου (δηλ. απαλλαγή μαθητών/τριών από την ενεργό συμμετοχή σε μαθήματα), φυλάσσονται με ευθύνη του Διευθυντή/ντριας εντός κλειστών φακέλων σε σημείο του γραφείου του/της, στο οποίο έχει πρόσβαση μόνο εκείνος/η και καταστρέφονται από εκείνον/εκείνη μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από το τέλος του σχολικού έτους το οποίο αφορούν, συντασσομένου σχετικού πρωτοκόλλου καταστροφής.

5. Επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των υποκειμένων:

α) Στο πλαίσιο της εφαρμογής του παρόντος άρθρου (δηλ. απαλλαγή μαθητών/τριών από την ενεργό συμμετοχή σε μαθήματα) υποβάλλονται σε επεξεργασία τα προσωπικά δεδομένα που περιλαμβάνονται στις αιτήσεις για την απαλλαγή από τα ανωτέρω μαθήματα και στα λοιπά συνυποβαλλόμενα δικαιολογητικά. β) Υπεύθυνος Επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων που υποβάλλονται σε επεξεργασία για την εφαρμογή της παρούσας είναι: i) για όλες τις εκπαιδευτικές δομές της δευτεροβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. δια της εκάστοτε σχολικής μονάδας και ii) για όλες τις εκπαιδευτικές δομές της δευτεροβάθμιας ιδιωτικής εκπαίδευσης το πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, ή άλλου είδους νομική οντότητα ανεξαρτήτως νομικής προσωπικότητας, στο οποίο έχει χορηγηθεί η άδεια λειτουργίας της αντίστοιχης ιδιωτικής εκπαιδευτικής δομής. γ) Σκοπός της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων είναι ο έλεγχος της συνδρομής των προϋποθέσεων για τη χορήγηση της αιτούμενης απαλλαγής από την ενεργό συμμετοχή στα ανωτέρω μαθήματα. δ) Νομική βάση της επεξεργασίας είναι η περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 6 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, «Γ.Κ.Π.Δ.») συνδυαστικά με την περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 6 του Γ.Κ.Π.Δ. (η έκδοση της πράξης χορήγησης ή μη της απαλλαγής λαμβάνει χώρα κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας). Όσον αφορά στα προσωπικά δεδομένα ειδικών κατηγοριών, νομική βάση της επεξεργασίας είναι η περ. στ) της παρ. 2 του άρθρου 9 του Γ.Κ.Π.Δ., ήτοι η θεμελίωση, άσκηση και υποστήριξη νομικής αξίωσης, υπό την έννοια της άσκησης του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας και της προβολής των εξ αυτού απορρεουσών αξιώσεων. Ταυτόχρονα, νομική βάση για την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων ειδικών κατηγοριών είναι και η περ. ζ) της παρ. 2 του άρθρου 9 Γ.Κ.Π.Δ.. ε) Η χορήγηση της απαλλαγής σε μαθητή/τρια από την ενεργό συμμετοχή σε κάποιο από τα ανωτέρω μαθήματα καταχωρίζεται στο βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων/ουσών της σχολικής μονάδας με την ακόλουθη διατύπωση: «Χορήγηση απαλλαγής από το μάθημα της Φυσικής Αγωγής», «Χορήγηση απαλλαγής από το μάθημα της Μουσικής», «Χορήγηση απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών», «Χορήγηση απαλλαγής από την προσευχή και τον εκκλησιασμό» χωρίς να καταχωρίζεται οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία που αφορά στους λόγους χορήγησης της απαλλαγής ή σχετίζεται με αυτούς. Η χορήγηση της απαλλαγής καταχωρίζεται και στο Π.Σ. «myschool», επομένως αποδέκτης αυτής της πληροφορίας είναι και το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία «Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων “Διόφαντος”», το οποίο έχει αναπτύξει και διαχειρίζεται το ως άνω πληροφοριακό σύστημα για λογαριασμό του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.. Η καταχώριση και στο εν λόγω πληροφοριακό σύστημα είναι απαραίτητη για την οργάνωση και άσκηση του εκπαιδευτικού έργου και την άσκηση περαιτέρω αρμοδιοτήτων που συνέχονται με αυτό, όπως ενδεικτικώς η έκδοση τίτλων σπουδών και λοιπών πιστοποιητικών/αποδεικτικών. Στο Π.Σ. καταχωρίζεται μόνο η πληροφορία της απαλλαγής του/της μαθητή/τριας από την ενεργό συμμετοχή στα ανωτέρω μαθήματα, χωρίς να καταχωρίζεται οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία που αφορά στους λόγους χορήγησης της απαλλαγής ή σχετίζεται με αυτούς. στ) Τα προσωπικά δεδομένα που περιλαμβάνονται στις αιτήσεις για την απαλλαγή από τα ανωτέρω μαθήματα και στα λοιπά συνυποβαλλόμενα δικαιολογητικά διαγράφονται μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από το τέλος του σχολικού έτους το οποίο αφορούν, συντασσομένου σχετικού πρωτοκόλλου καταστροφής των ως άνω αιτήσεων και λοιπών συνυποβληθέντων δικαιολογητικών. Ειδικότερα, τα προσωπικά δεδομένα που καταχωρίζονται στο Π.Σ. «myschool» τηρούνται για το απολύτως απαραίτητο χρονικό διάστημα για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α., σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. ζ) Πρόσβαση στα ως άνω δεδομένα έχουν μόνο ο/η Διευθυντής/ντρια της σχολικής μονάδας και κατάλληλα εξουσιοδοτημένοι από εκείνον/η εκπαιδευτικοί της συγκεκριμένης σχολικής μονάδας, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο για την άσκηση των καθηκόντων τους. Περαιτέρω, τα τηρούμενα στο Π.Σ. «myschool» δεδομένα προστατεύονται μέσω κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν, κατ’ ελάχιστον, την καταγραφή και παρακολούθηση των προσβάσεων, τη διασφάλιση ιχνηλασιμότητας και την προστασία από κάθε τυχαία ή παράνομη καταστροφή, απώλεια, μεταβολή, άνευ άδειας κοινολόγηση ή πρόσβαση. η) Τα Υποκείμενα των Δεδομένων έχουν και δύνανται να ασκούν το δικαίωμα πρόσβασης, το δικαίωμα διόρθωσης, το δικαίωμα διαγραφής των προσωπικών τους δεδομένων, του περιορισμού της επεξεργασίας και εναντίωσης στην επεξεργασία.